Tag: II wojna

Niezwykła więź ojca z synem

Najważniejsza jest rodzina

O chłopcu, który poszedł za tatą do Auschwitz” to autentyczna historia, którą na podstawie dziennika jednego z bohaterów opracował Jeremy Dronfield (https://www.taniaksiazka.pl/o-chlopcu-ktory-poszedl-za-tata-do-auschwitz-jeremy-dronfield-p-1328047.html). To opowieść o żydowskiej rodzinie, polskiego pochodzenia, która na kilka miesięcy przed wojną osiedla się w Wiedniu. Gustaw Kleinnmann mieszka razem z żoną i czwórką dzieci, a wraz z synami prowadzi zakład tapicerski. Żyją dość skromnie, pobożnie i są nad wyraz uczciwymi ludźmi, którzy nade wszystko brzydzą się kłamstwa. Głowa rodziny jest weteranem z I wojny światowej, śledzi doniesienia odnośnie zaostrzenia konfliktów w Europie i bardzo nie chce, by historia się powtórzyła. Jest już zbyt stary i zmęczony by walczyć, poza tym pamięta piekło sprzed dwóch dekad i modli się, by nie powtórzyło się już nigdy więcej. II wojna światowa, która niebawem wybuchnie, przyniesie mu jeszcze większe piekło, niż mógłby się spodziewać.

Rozdzierająca historia rozpoczyna zbierać swoje żniwo w momencie kiedy Tina, żona Gustawa, będzie próbowała załatwić wszystkim fałszywe dokumenty, by cała rodzina bezpiecznie mogła przedostać się do Stanów Zjednoczonych. Misja zakończy się niepowodzeniem, a Gustaw i jego najstarszy syn, Fritzl, zostaną schwytani i skierowani do obozu pracy w Buchenwaldzie. Ich przydział będzie polegał na pracy w kamieniołomach. Kiedy trafią do obozu, w samym środku zimy, ich warunki od samego początku będą trudniejsze niż mogłoby się wydawać. Obniżone racje żywnościowe i ciężka praca bardzo szybko odbijają się na zdrowiu Gustawa, który pewnego dnia zostaje wyczytany jako niezdatny do pracy i skierowany do wywózki do Oświęcimia. Doskonale rozumie, że jest to wyrok śmierci, nie poddaje się i stwierdza, że najwidoczniej taki los jest mu pisany. Syn zgłasza się dobrowolnie, by towarzyszyć ojcu w jego ostatniej podroży.

Umrzeć można tylko raz, synu

To rozdzierające zdanie doskonale definiuje sytuację, w której znaleźli się bohaterowie. Wycieńczeni i pozbawieni nadziei chcą, by ich piekło po prostu się skończyło. Syn nie odstępuje ojca na krok, w ich relacji odbija się niesamowita miłość i oddanie, a przede wszystkim więź, której nie może zniszczyć nawet najbardziej wyrafinowany system tortur hitlerowskich. Ich podróż to paradoksalnie droga do wybawienia, ukrócenia cierpienia. To pięknie skonstruowana opowieść, która przede wszystkim oddaje szacunek dla osób, które straciły życie w obozach zagłady.

Rodzina Kleinmannów będzie się znajdowała podczas wojny w czterech krajach, rozdzielona, bez wieści o tym, co dzieje się z innymi. Każdy z nich, na swój sposób walczy o przetrwanie, ale każdy z nich zachowuje w nim godność i szacunek do innych ludzi. To niezwykle cenna lektura, która tłumaczy Holocaust jako machinę do utylizacji ludzi, jednocześnie oddając głos jednostkom wplątanym w ten niezdrowy i okrutny bezpodstawnie system.

Book obraz autorstwa freepik - www.freepik.com

Wojna widziana oczami dzieci

Po dwóch stronach barykady

Chłopiec w pasiastej piżamie” to wstrząsająca, pełna bolesnej prawdy książka autorstwa Johna Boyne’a (https://www.taniaksiazka.pl/Szukaj/q-m%3A9788366481022), na podstawie której powstał film o takim samym tytule. Fabuła orbituje wokół perypetii dwóch chłopców, w podobnym wieku. Bruno jest synem wysoko postawionego oficera niemieckiego, którego zagadnienie wojny nie dotknęło, który nie rozumie nawet, że takowa rozgrywa się kilka metrów od domu, który zajmują. Szmul jest żydowskim chłopcem, który wraz z rodziną jest więźniem obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu. Los sprawi, że dzieci spotkają się ze sobą, będę bardzo często ze sobą rozmawiać, rozdzieleni kolczastym drutem. Ich dyskusje są najsilniej niosącym medium emocjonalnym, skrajne światy, z których pochodzą nie mają tu zastosowania i racji bytu. Obaj są pochłonięci marzeniami dzieci, starają się wytłumaczyć sobie wzajemnie jak widzą i postrzegają otaczający ich świat.

Bruno rozpoczyna rozmowę ze swoim kolegą od… zazdrości. To on nazywa Szmula “chłopcem w pasiastej piżamie” mówiąc, że cały dzień może w niej chodzić i nie ma tylu nudnych obowiązków co on. Co ciekawe, pomimo rozbieżności i przydziału pracy, młody Żyd współczuje swojemu koledze jego nudnego i pozbawionego rówieśników losu. Książka w magiczny, wręcz mistyczny sposób, przenosi nas do świata, który widziany oczami dziecka nabiera zupełnie innego wymiaru. Ich brak zrozumienia do mechanizmów, w których się znajdują jest tym bardziej rozdzierająca, że każdy z nich stara się zrobić coś miłego dla tego drugiego. To historia o przyjaźni, która nie ocenia, nie rozgranicza i nie stara się nawet brać pod uwagę zasad świata dorosłych.

Konsekwencje niedomówień

Powiedzenie, że książka ma smutne zakończenie jest zdecydowanie powiedzeniem zbyt słabym i nieadekwatnym. Czytelnik do samego końca ma nadzieję, że losy bohaterów potoczą się zupełnie inaczej, że uda im się przegonić czas i oszukać przeznaczenie. To tez bolesna lekcja o tym, jak ideologia może zniszczyć kogoś, kto jej nie rozumie, komu nic nie zostało wytłumaczone. Wielka przyjaźń między synem gestapowca a żydowskim dzieckiem jest o tyle piękna, co czysta, w której obydwaj starają się być sobie równi. Trwają w postanowieniu i bez względu na wszystko starają się być dla siebie oparciem w trudnych chwilach.

Książka pozwala nam spojrzeć na machinę hitlerowskich wypaczeń z zupełnie innej perspektywy. Zdecydowanie do lektury musimy usiąść z odpowiednim nastawieniem, czasem na refleksję i nie spieszyć się z odkrywaniem kolejnych kart. Te kilkaset stron ma nam do zaoferowania wiele cennych lekcji, pozwala na nowo uwierzyć w człowieczeństwo ale też ostrzega, iż każdy czyn niesie za sobą konsekwencje.

Book obraz autorstwa freepik - www.freepik.com